Anasayfa

Dopingle Mücadele

DOPİNG

Enka Spor Kulübü,bugüne kadar ciddiyetle yürüttüğü dopingle mücadele çalışmalarına,web sayfasında da yer açarak katkıda bulunmaya devam etmektedir.Bu köşede doping, dopingle mücadelenin ana hatları, uluslararası kurallar ve kurumlar, ülkemizdeki ve dünyadaki güncel gelişmeler, yasaklı ilaçlar listesi gibi konuların yanında sizlerden gelecek sorular ve öğrenmek istediğiniz konularla ilgili açıklayıcı bilgiler yer alacaktır.

Doping konusundaki sorularınızı,merak ettiğiniz konuları klivanelioglu@gmail.com adresine gönderebilirsiniz.

Son zamanlarda gün geçmiyor ki doping konusunda olumsuz bir haber almayalım. Neden sporumuz ve sporcularımız adına bu son derece olumsuz gelişmeler ardı ardına gelmeye başladı? Aslında perşembenin gelişi çarşambadan belliydi. 2004-2005 yıllarında yaşadığımız ve hepimize acı bir ders olması gereken, doping olayları bile magazinsel yönüyle hafızalarda kaldı, yükümlülüklerimizi yerine getirmek konusunda yine ağır kaldık.

Bu konudaki temel sorunumuz, çok yakından takip ettiğimiz dünyadaki gelişmeleri aynı hızda uygulamaya koyamamamız; eğitim ve yarışma dışı doping kontrolü çalışmalarında ağır kalmamızdır .Ayrıca sistematik konusunda da algılama sorunu yaşamaktayız. Hacettepe Üniversitesi bünyesinde kurulmuş bulunan, WADA akredite laboratuarımızın adı Türkiye Doping Kontrol Merkezi olarak geçmektedir. Terminoloji böyle olunca,bu kurum dopingle mücadelede tek yetkili olarak algılanıp, bu mücadelenin tüm basamakları bu kurum ile ilişkilendirilmektedir. Bu yanlışlık yıllardır sürdürülmektedir. Bu Merkez’in görevi uluslar arası kurullara göre alınan ve gönderilen idrar numunelerini analiz etmek ve çıkan sonucu rapor etmektir. Dopingle mücadele alanındaki görevini çizdikten sonra bir öneride bulunmak isterim. Yanlış anlama ve algılamalara son vermek için Türkiye Doping Kontrol Merkezi adını,Türkiye Doping Kontrol Laboratuarı olarak değiştirsek… (Bu önerimizi 2006 yılında yapmıştık. Yetkililer önerimizi uygun görmüş olacaklar ki 2010'lu yıllardan itibaren Türkiye Doping Kontrol Merkezi adı Ankara Laboratuvarı ile değiştirilmiştir).

Kısaca dünyadaki durum ve tarihçeye bakarsak,yukarıdaki neden sorusunun cevabı kendiliğinden ortaya çıkacaktır.1999 yılına kadar doping konusu IOC(Uluslar arası Olimpiyat Komitesi) bünyesinde komişyon ve alt komisyonların ilgi alanında idi. 1999 yılında IOC önderliğinde Lozan’da yapılan I.Sporda Doping Dünya Konferansında,dopingle mücadele politikalarını tesbit etmek ve uygulamaya koymak için kurumsal bir yapıya gerek olduğu kararı çıkmış ve WADA(Dünya Dopingle Mücadele Ajansı) kurulmuştur. WADA kurumsal hale geldikten, yoğun uluslararası çalışma ve müzakerelerden sonra,bir dizi kararlar almış;bu kararlara Dünya Dopingle Mücadele Kuralları adı verilerek, 2003 yılı Mart ayında Kopenhag’da düzenlenen II.Sporda Doping Dünya Konferansında, Kopenhag Deklarasyonu adıyla,hükümetlerin imzasına açılmıştır.Ayrıca Uluslar arası Federasyonlar ile Milli Olimpiyat Komiteleri’ninde Kopenhag Deklarasyonu’na destekleri zorunlu tutulmuştur.Ülkemiz 8 Nisan 2003’de,Eylül 2005 tarihine kadarda 181 ülke bu deklarasyonu imzalamıştır.Mart 2003’den itibaren global nitelik kazanan bu kuralların mücadele temelini;eğitim, ve yarışma içi-yarışma dışı doping kontrolleri oluşturmaktadır.

Mart 2003’den itibaren ülkeler,eğer daha önceden kurulu bulunan dopingle mücadele kurumları varsa bunları;eğer yoksa yeni oluşturdukları ‘’milli dopingle mücadele kurumları’’nı,bu kurallar doğrultusunda düzenleyip,çalıştırmaya başladılar.İlgili tüm taraflara,hedef kitlelerine,yani;sporculara,antrenörlere,spor yöneticilerine,doktor-fizyoterapist-beslenme uzmanı-masör vb.gibi sporda yer alan diğer meslek gruplarına,öğrencilere,medya mensuplarına;dopingle mücadele kurumları ve politikaları,sporda doping ve ilaç kullanımı,uluslar arası kurallar,görev ve sorumluluklar,numune alım prosedürü,cezalar hususlarında sürekli(birbirinin devamı ve tamamlayıcısı) eğitim çalışmalarına ve sporculara yarışma içi ve yarışma dışı (haber verilmeden) testlere başladılar ve halen sürdürmektedirler.Ülkemizde ise böyle bir yapılanmanın kuruluş hazırlıkları halen devam etmektedir.Yurtiçindeki mücadele faaliyetlerinin yeterli düzeye ulaşmasına çalışılmakta,eğitim çalışmalarının bireysel çabaların ötesine geçmesine gayret gösterilmekte ve sistematik bir özellik kazanması hedeflenmekte;bilhassa haber verilmeden yapılan yarışma dışı testlerin istenilen seviyeye ulaşmasına yönelik tedbirler alınmaktadır.

Türkiye’de dopingle mücadele,yazımın başında belirttiğim terminoloji algılaması nedeniyle,uzun yıllar,laboratuar kurma ve akreditasyon(uluslar arası geçerliliği olan ruhsatlandırma) çalışmaları ön plana çıkmıştır.Bu çalışmalar sonucunda dünyada 33 tane bulunan akredite laboratuarlardan bir tanesi de Hacettepe Üniversitesi bünyesinde gurur kaynağımız olmuştur.1989 yılında imzaladığımız Avrupa Konseyi Sporda Dopingle Mücadele Antlaşması çerçevesinde,her yıl,ilkbahar ve sonbaharda yapılan olağan toplantılara üye sıfatı ile katılmaktayız.

Sporda doping suçları içinde en çok;
  • sportif performansı arttıran yasaklı maddelerin kullanımı,
  • kullanılan yasaklı maddelerin vücuttan atılımını hızlandıran yada bunların tesbit edilmesini maskeleyen ajanların kullanımı,
  • numune vermekten kaçınma veya reddetme,
  • teste çağrılan sporcunun yerine bir başkasının girmesi,
  • çeşitli yollarla,numune değiştirme veya manipülasyon,
  • teste katılmama görülmektedir.

Kolay yoldan ve kısa sürede başarıya ulaşma hırsı,şöhret ve ekonomik kazanım arzusu,ne yazık ki,yapay yoldan performans arttırma(doping) yönelimine yol açmaktadır.Spor etiğine son derece aykırı olan bu durum,eşit koşullarda adil yarışma durumunu ortadan kaldırırken,kullanılan maddelerin cinsine bağlı olarak,sporcuların beden ve ruh sağlığına çok olumsuz,hatta ölüme kadar varan yan etkileri de olmaktadır.

Çok önemli diğer bir husus da bilinçsiz ilaç kullanımıdır.Ülkemizde hemen hemen herkes,eş-dost tavsiyesiyle,en azından hayatında bir kez,ilaç almıştır.İlaçlar,kimyasal madde yada maddeler içeren ve tedavi amacıyla kullanılan ürünlerdir ancak tüm ilaçların az veya çok ve kişiden kişiye değişen yan etkileri vardır.Maalesef,bilinçsiz ilaç kullanımı sporcular arasında son derece yaygındır ve arkadaş tavsiyesi ile birçok sporcu ilaç kullanmaktadır.Genel sağlık açısından son derece sakıncalı olan bu durum,sporcular açısından doping testi nedeniyle ikincil bir sorun oluşturmaktadır.Evlatları,hangi seviyede olursa olsun,spor yapan tüm velilere;sporculara;antrenör ve spor yöneticilerine bu konuda çok dikkatli olmalarını,hekime danışmadan,çocuklarının ve sporcularının kesinlikle ilaç kullanmalarını engellemelerini ve uzman görüşü almalarını tavsiye ederim.

Dünyada halen sürdürülmekte olan dopingle mücadele çalışmalarına paralel olarak kararlılıkla politikaları yürürlüğe koymak,ısrarla vurguladığımız ilgili tüm tarafların hatta kamuoyunun sürekli eğitimi,testlerin yaygınlaştırılması,bilimsel çalışmaların desteklenmesi,dopingle mücadele mevzuatının uluslar arası kurallar çerçevesinde yeniden hazırlanması ve tüm bunların kurumsal bir yapı bünyesinde gerçekleştirilmesi kısa vadeli hedefimiz olmalıdır.Ayrıca üst düzey sporcularımızın,dopingle mücadele kurallarını(örneğin;yarışma dışı test),yaptıkları sporun temel kuralları olduğunu idrak etmeleri gerekmektedir.

Kırılan Türkiye rekorlarının doping testi yapılmadan tescil edilmemesi,yasaklı madde içeren ilaçların özel reçeteler dışında satışının yasaklanması ve derhal uygulamaya başlanması,milli düzeyde yarışan sporcularla yapılacak etik sözleşmesi ile doping ( ) çıkmaları durumunda verilen ödüllerin geri alınması da kısa vadeli önlemler arasında sayılabilir.

Son olarak uluslar arası düzeydeki bir gelişmeden söz edelim.WADA kurum olarak sivil bir oluşumdur;İsviçre yasalarına tabi olan bir vakıftır ve kanuni yönden yaptırımları bazı ülkelerin iç mevzuatı ile çoğu zaman çelişmektedir.Bu sorunu ortadan kaldırmak üzere,2004 yılından itibaren,UNESCO bünyesinde uluslar arası uzmanların katıldığı müzakereler yapılmış ve hazırlanan metin UNESCO GLOBAL DOPİNGLE MÜCADELE ANTLAŞMASI adıyla,20.Ekim.2005 tarihinde Unesco Genel Kurulu’nda kabul edilerek,üye ülkelerin imzasına açılmıştır.Bu antlaşmanın temelini WADA KURALLARI oluşturmaktadır.
© 2010 Enka Spor Kulübü. Her Hakkı Saklıdır.